Bursa Sanayi Bölgeleri ve OSB’leri
Bursa birçok özelliğinin yanında 1970’lerden itibaren yükselen bir ivme ile bir sanayi kenti kimliği ile bilinmeye başladı.
Bu kimliğinin geçmişini oldukça eskilere götürmek mümkün…
Örneğin Osmanlı döneminde en iyi kılıç ustalarının Bursa’da oldukları, bunun da bıçakçı esnafının ve sektörünün gelişmesine temel teşkil ettiği biliniyor.
Yine 20nci yüzyıl sonlarına doğru at arabaları, müteakiben de motorlu araçların karoserlerinin Bursa’da yapılması ilk otomobil fabrikası TOFAŞ’ın kuruluşuna zemin hazırladı.
Merinos fabrikasının kuruluşu ile tekstil, ipek, havlu, kumaş; ilerleyen zamanlarda da gıda sanayi bu kenti mesken tuttu.
Hal böyle olunca da Bursa, iş bulunabilecek başlıca istihdam kentlerinden birine dönüştü.
İş bulma umudu neticesi ortaya çıkan göçleri ile artan nüfusun konut sayılarına paralel sanayi tesisleri ve fabrikalar da arttı.
Bir sanayi tesisi beraberinde kendisini destekleyen yan sanayi fabrikalarını ortaya çıkardı ve bu sanayi tesisleri ya da fabrikalar daha da fazla çoğaldı.
Tabii birçok “ilk”in adresi Bursa; ilk Organize Sanayi Bölgesini de kendi sınırları içinden çıkardı. O nedenle bu sanayi bölgesinin adı uzunca zaman “Pilot Sanayi” olarak bilindi ve anıldı.
Bu gelişmeyi başlangıç sayan sanayiciler; Bursa’nın çeşitli yerlerinde kümelenen sanayi tesislerinde müstakil sanayi bölgeleri oluşturdu.
Oluşan sanayi bölgeleri; alt yapı, çevre düzeni, arıtma tesisi gibi ortak kullanıma ait ihtiyaçlarına kendileri çözüm ürettiler.
Zamanla yasal düzenlemelerle yetkilendirilen bu sanayi bölgeleri ekonomik olarak ve yaptırım olarak güçlendirildiler.
O zamana kadar belediyelere ait olan başta imar ve alt yapı konusu olmak üzere birçok görev ve yetkiler; 12.04.2000 tarihinde çıkarılan 4562 sayılı OSB (Organize Sanayi Bölgeleri) yasası ile OSB’lere devredildi.
Daha sonra da 03.07.2005 tarihli 5393 sayılı belediyeler yasasının 85. maddesi ile belediyelere ait olan kullanma ile ilgili izinler, işyeri açma ve çalışma ruhsatları verme yetkisi yine OSB’lere geçti.
Yapılan bu yasal düzenlemelerle birlikte OSB’ler şu önemli yetkilerle güçlendirildi:
İmar ve parselasyon planları yapma yetkisi
Ruhsat verme yetkisi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatları.
Alt yapı kurma ve işletme
OSB sınırları içerisindeki tesis ve işletmelerin altyapı ihtiyacı konusunda bağımsız hareket etme hakları yoktur. Fabrika ve kurulu tesisler; elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol gibi alt yapı ve genel hizmetleri OSB’lerden almak zorunluluğu bulunmaktadır. OSB`nin izni olmaksızın alt yapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz.
Bugün itibarı ile 13 adet bu yetkilere haiz Organize Sanayi Bölgesi, 9 civarında da sanayi bölgesi vardır.
İşte bu OSB olamamış sanayi bölgeleri, belediyelerin yetkileri dâhilinde işlem yapıyorlar ve hizmet alıyorlar. Bölgelerde kurulmuş o sanayi bölgesindeki sanayicilerin gönüllü çabaları ile oluşturulmuş dernekler marifeti ile müşterek konulara çözümler aranıyor.
Şimdi sıra bu OSB olamamış sanayi bölgelerinin OSB olmalarını temine geldi.
Bunun içinde önce bu sanayi bölgelerinin ıslah olmaları gerekiyor.
Islah olmayı kabul eden ve bunu gerçekleştiren sanayi bölgesi sonunda Organize Sanayi Bölgesi olabilecek.
Fahrettin Beşli
27 Nisan 2014